Nuôi dưỡng cảm xúc cho mẹ sau sinh - nghệ thuật tự chăm sóc bản thân từ những điều nhỏ bé

Khoảnh khắc chính thức đón em bé chào đời mang đến niềm hạnh phúc to lớn không gì sánh bằng, nhưng ngay sau đó thường là khoảng thời gian người mẹ phải đối mặt với thực tế đầy thách thức. Sự kiệt sức về thể xác sau cuộc chuyển dạ, tình trạng thiếu ngủ kéo dài do cữ sữa đêm, cộng với sự sụt giảm đột ngột của hormone sinh dục sau sinh khiến hầu hết các mẹ bỉm rơi vào trạng thái xáo trộn cảm xúc mạnh mẽ. Mẹ có thể dễ xúc động, cảm thấy bối rối, tủi thân hay thậm chí là kiệt sức tinh thần.

Đáng lo ngại hơn, nhiều người mẹ trẻ vô tình rơi vào cảm giác áy náy và tự trách khi dành thời gian cho riêng mình, vì cho rằng toàn bộ sự chú ý phải dành trọn vẹn cho con. Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học tâm lý, tự chăm sóc bản thân (Self-care) không phải là sự ích kỷ, mà là việc làm tối quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và em bé. 

Một người mẹ được xoa dịu, đủ đầy về mặt năng lượng và bình yên trong tâm trí mới có thể lan tỏa nguồn năng lượng an lành nhất để nuôi dưỡng đứa con của mình.

Định nghĩa đúng về self-care cho mẹ sau sinh

Khái niệm "tự chăm sóc bản thân sau sinh" thường bị hiểu nhầm là những chuyến du lịch xa, những buổi mua sắm đắt đỏ hay việc dành nhiều giờ đồng hồ tại các spa làm đẹp. Đối với một người mẹ đang bận rộn với tã sữa và lịch sinh hoạt đảo lộn của em bé sơ sinh, những điều này thường không khả thi và vô tình tạo thêm áp lực tài chính cũng như thời gian.

Self-care ứng dụng cho mẹ sau sinh chính là việc chủ động tạo ra những khoảng nghỉ nhỏ trong ngày, học cách lắng nghe nhu cầu thực sự của cơ thể và đối xử tử tế với những cảm xúc phức tạp của chính mình. Đó là nghệ thuật tìm lại sự cân bằng từ những hành động nhỏ bé và thực tế nhất ngay trong không gian sống hàng ngày.

Thực hành chăm sóc nhẹ nhàng giúp mẹ sau sinh phục hồi năng lượng

1. Thiết lập khoảng nghỉ tĩnh lặng

Nhiều người mẹ có thói quen tranh thủ dọn dẹp nhà cửa, giặt giũ hay lướt điện thoại ngay khi em bé vừa chợp mắt. Thói quen này vô tình giữ cho hệ thần kinh của mẹ luôn trong trạng thái hoạt động căng thẳng và không bao giờ được nghỉ ngơi trọn vẹn.

Để thực hành self-care, mỗi ngày bạn hãy chọn ra ít nhất một cữ ngủ của con để làm khoảng nghỉ tĩnh lặng cho riêng mình. Bạn dành ra khoảng mười lăm phút trong khoảng thời gian này chỉ để nằm thả lỏng toàn bộ cơ thể trên giường, nhắm mắt hít thở nhẹ nhàng hoặc thư thái thưởng thức một ly nước ấm. Hãy cam kết không chạm vào điện thoại, không suy nghĩ về công việc nhà và xem đây là một liều thuốc phục hồi năng lượng bắt buộc phải có trong ngày.

2. Viết nhật ký giải tỏa cảm xúc

Sau khi sinh, hàng loạt cảm xúc hỗn loạn từ niềm vui, sự lo lắng cho đến cảm giác thất vọng về bản thân nếu không được bộc lộ sẽ tích tụ thành sự căng thẳng ngầm bên trong tâm trí. Việc đồn nén cảm xúc lâu ngày là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sự bùng nổ tâm lý hoặc kiệt sức.

Mẹ có thể chuẩn bị một cuốn sổ nhỏ đặt ngay bàn trang điểm hoặc cạnh giường ngủ. Mỗi buổi tối trước khi đi ngủ, mẹ dành ra khoảng năm phút để viết tự do tất cả những suy nghĩ đang diễn ra trong đầu mà không cần quan tâm đến ngữ pháp hay sự ngăn nắp. Mẹ có thể viết về nỗi mệt mỏi, sự bối rối, những điều chưa hài lòng hay cả những khoảnh khắc đáng yêu của con. Việc gọi tên và trải dài cảm xúc trên trang giấy giúp não bộ sắp xếp lại thông tin, phân loại cảm xúc và giải phóng áp lực tâm lý một cách hiệu quả.

3. Chăm sóc giác quan để xoa dịu tinh thần

Hệ thần kinh và các giác quan của người mẹ sau sinh trở nên cực kỳ nhạy cảm với môi trường xung quanh. Việc chủ động vỗ về các giác quan là con đường ngắn nhất giúp đưa tâm trí rời khỏi những suy nghĩ miên man để trở về với sự thư thái ở hiện tại.

Mẹ có thể biến mười phút tắm rửa hằng ngày thành một nghi thức phục hồi tâm trí đúng nghĩa bằng cách tắt các thiết bị gây ồn, xả nước ấm và cảm nhận rõ ràng dòng nước đang chảy trên làn da cùng mùi hương dễ chịu của xà phòng. Bên cạnh đó, khi cơ thể đã bắt đầu phục hồi sau sinh, những động tác giãn cơ nhẹ nhàng cho vùng cổ, vai và thắt lưng cũng giúp giải phóng sự co thắt cơ bắp, đồng thời kích thích cơ thể sản sinh endorphin giúp cải thiện tâm trạng tươi vui hơn.

Và giấc ngủ luôn là điều quan trọng giúp tâm trí nghỉ ngơi, tinh thần được thư giãn, giúp hồi phục sức khỏe tổng thể

4. Học cách chấp nhận sự bất hoàn hảo

Mẫu hình về một người mẹ hoàn hảo - vừa chăm con giỏi, vừa giữ nhà cửa ngăn nắp và nhanh chóng lấy lại vóc dáng - chính là nguồn gốc gây ra áp lực tinh thần khủng khiếp nhất cho phụ nữ sau sinh. Sự kỳ vọng quá cao vào bản thân sẽ nhanh chóng bào mòn năng lượng và niềm vui làm mẹ.

Thực hành tự chăm sóc bản thân trong suy nghĩ bắt đầu từ việc học cách chấp nhận sự bất hoàn hảo. Thay vì tự trách bản thân khi thấy nhà cửa chưa được dọn dẹp ngăn nắp hay chưa hoàn thành các kế hoạch đề ra, mẹ hãy tập thói quen tự nói với chính mình rằng bản thân đang làm tốt nhất có thể rồi. Hãy dũng cảm hạ thấp kỳ vọng vào những việc không thực sự quan trọng để tập trung trọn vẹn năng lượng cho việc phục hồi sức khỏe thể chất và tinh thần.

5. Bày tỏ nhu cầu để nhận sự trợ giúp

Nhiều người mẹ có xu hướng ôm đồm mọi việc vì nghĩ rằng không ai có thể chăm sóc con tốt bằng mình, hoặc cảm thấy ngại ngùng khi phải nhờ đến sự giúp đỡ của người khác. Tuy nhiên, việc âm thầm gánh vác mọi trách nhiệm sẽ nhanh chóng dẫn đến sự kiệt sức và cảm giác tủi thân.

Chủ động bày tỏ nhu cầu và tiếp nhận sự trợ giúp từ người thân là một hình thức Self-care vô cùng thông minh. Người thân xung quanh thường rất muốn hỗ trợ nhưng họ không biết chính xác mẹ đang cần gì. Mẹ hãy bày tỏ nhu cầu một cách rõ ràng và cụ thể, chẳng hạn như nhờ chồng bế con hai mươi phút để đi gội đầu, nhờ người thân nấu giúp bữa tối hoặc nhờ người chăm bé để chợp mắt thêm một chút. Việc chia sẻ bớt khối lượng công việc sẽ tạo ra những khoảng không gian quý giá giúp mẹ tái tạo lại sức lao động.

Lời nhắn nhủ dành cho phụ nữ sau sinh

Tự chăm sóc bản thân là một hành trình dài học cách yêu thương và kiên nhẫn với chính mình trong một vai trò hoàn toàn mới. Đừng đợi đến khi bản thân hoàn toàn kiệt sức mới bắt đầu chăm sóc tâm trí. Hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất mỗi ngày với sự bao dung và trân trọng những nỗ lực của bản thân.

Tại ECHO MEDI, đội ngũ chuyên gia tâm lý luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn qua các dịch vụ tư vấn và chăm sóc sức khỏe tinh thần chuyên sâu, giúp bạn vững vàng vượt qua giai đoạn chuyển tiếp này.

CVTL. Trúc Thanh Nguyễn