Sống đủ tốt thay vì sống hoàn hảo

Bạn đã bao giờ nhìn vào một bản báo cáo đã hoàn thành, một bữa tối đã nấu xong, hay thậm chí là hình ảnh của chính mình trong gương và thở dài: "Nó vẫn chưa đủ tốt"?

Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên của những hình ảnh lung linh trên mạng xã hội, nơi mọi thứ dường như đều đạt điểm 10 tròn trĩnh: sự nghiệp rực rỡ, gia đình êm ấm, ngoại hình không tì vết. Áp lực đó vô tình đẩy chúng ta vào một cuộc đua không hồi kết mang tên Chủ nghĩa hoàn hảo.

Nhưng hôm nay, tôi muốn mời bạn ngồi xuống, hít một hơi thật sâu và làm quen với một khái niệm có thể giải phóng bạn: Sống đủ tốt 

Cái bẫy hào nhoáng của sự hoàn hảo

Đôi khi chúng ta cũng chủ nghĩa hoàn hảo (Perfectionism) không giống với việc nỗ lực vươn lên (Excellence).

• Nỗ lực vươn lên là khi bạn muốn làm tốt việc gì đó vì bạn yêu thích nó và muốn phát triển.

Khi bạn muốn làm tốt việc gì đó vì bạn yêu thích nó và muốn phát triển.

• Chủ nghĩa hoàn hảo là khi bạn làm tốt vì bạn sợ. Sợ bị phán xét, sợ bị từ chối, và sợ rằng nếu mình không hoàn hảo, mình sẽ không xứng đáng được yêu thương. 

Hãy tưởng tượng bạn đang cầm một ly nước. Ly nước không nặng, nhưng nếu bạn giữ tay thẳng băng, không dám nhúc nhích trong suốt 5 tiếng đồng hồ, cánh tay bạn sẽ tê liệt. Sự hoàn hảo chính là việc gồng mình giữ ly nước đó. Nó khiến bạn kiệt sức.

Triết lý "Người mẹ đủ tốt" và bài học cho người lớn

Vào giữa thế kỷ 20, nhà phân tâm học Donald Winnicott đã đưa ra một khái niệm mang tính cách mạng: "The Good Enough Mother" (Người mẹ đủ tốt).

Ông cho rằng, một đứa trẻ không cần một người mẹ hoàn hảo 100%, người đáp ứng ngay lập tức mọi nhu cầu. Đứa trẻ chỉ cần một người mẹ "đủ tốt" – người yêu thương con, nhưng đôi khi cũng mắc lỗi, cũng mệt mỏi, cũng để con phải chờ đợi một chút. Chính những "khiếm khuyết" nhỏ đó giúp đứa trẻ học cách tự lập và thích nghi với thế giới thực.

Áp dụng vào chính bạn: Bạn không cần phải là một nhân viên hoàn hảo, một người bạn đời hoàn hảo hay một phiên bản con người không tì vết. Bạn chỉ cần là một phiên bản "đủ tốt".

• "Đủ tốt" không có nghĩa là lười biếng hay buông xuôi.

• "Đủ tốt" là khi bạn nỗ lực hết mình trong khả năng cho phép, nhưng biết chấp nhận giới hạn của bản thân và tha thứ cho những sai sót không tránh khỏi.

Bạn chỉ cần là một phiên bản "đủ tốt"

Sự thật: Người biết chấp nhận "sống đủ tốt" thường có sức bật tinh thần (resilience) cao hơn người theo đuổi sự hoàn hảo, vì họ không sụp đổ hoàn toàn khi gặp thất bại.

Tại sao lai nên sống vừa đủ tốt?

Khi bạn chấp nhận mức độ "đủ tốt", bạn sẽ nhận được những món quà vô giá mà sự hoàn hảo không bao giờ mang lại:

• Bạn tiết kiệm năng lượng: Quy luật 80/20 cho thấy, để đạt được 20% cuối cùng của sự hoàn hảo, bạn phải tiêu tốn 80% năng lượng và thời gian. Khi dừng lại ở mức đủ tốt, bạn có năng lượng để chăm sóc sức khỏe, sở thích và các mối quan hệ khác.

• Bạn dám bắt đầu: Người cầu toàn thường trì hoãn vì sợ làm không tốt. Người sống "đủ tốt" dám làm, dám sai và dám sửa.

• Bạn dịu dàng hơn với người khác: Khi bạn chấp nhận sự không hoàn hảo của mình, bạn cũng sẽ bớt khắt khe và phán xét những người xung quanh.

Hộp công cụ tâm lý: Thực hành "Sống đủ tốt" ngay hôm nay

Để tư duy này không chỉ nằm trên trang giấy, tôi mời bạn thử áp dụng 3 bài tập nhỏ sau đây:

Công cụ 1: Thay đổi từ vựng nội tâm

Người cầu toàn thường dùng từ "Phải" (Mình phải làm xong cái này, mình phải được mọi người quý mến). Hãy thay bằng "Thích/Muốn" hoặc "Sẽ tốt hơn nếu".

• Thay vì: "Mình phải nấu một bữa tối 5 món thật ngon."

• Thử nói: "Mình muốn nấu một bữa ăn ngon, nhưng nếu mệt, một món đơn giản và vui vẻ bên nhau là đủ."

Công cụ 2: Bài tập "Hạ thấp tiêu chuẩn có chủ đích"

Hãy chọn một việc nhỏ trong tuần này và cố tình làm nó ở mức trung bình.

• Gửi một email mà không đọc lại quá 3 lần.

• Ra đường đi siêu thị mà không cần trang điểm quá kỹ.

• Để nhà cửa bừa bộn một chút trong 1 ngày mà không dọn ngay. Sau đó, hãy quan sát: Thế giới có sụp đổ không? Mọi người có ghét bạn không? Câu trả lời thường là: Không.

Công cụ 3: Câu hỏi thần chú

Khi bạn cảm thấy áp lực phải hoàn hảo đang đè nặng, hãy tự hỏi: "Cái giá của việc cố đạt điểm 10 này là gì?" (Là mất ngủ? Là cáu gắt với con cái? Là bỏ bữa?) Nếu cái giá quá đắt, hãy mạnh dạn suy nghĩ đến lựa chọn khác

Hãy thay bằng "Thích/Muốn" hoặc "Sẽ tốt hơn nếu"

Lời kết

Bạn thân mến, bạn là con người, không phải là một cỗ máy hay một bức tượng tạc. Vẻ đẹp của con người nằm ở những vết nứt, những sự vụng về và cả những lúc yếu lòng.

Hãy cho phép mình được sống một cuộc đời "đủ tốt". Bởi vì khi bạn cởi bỏ chiếc áo giáp nặng nề của sự hoàn hảo, đó là lúc bạn thực sự bắt đầu được sống, được thở và được hạnh phúc

CVTL Dương Ngọc Bích Trâm